Langdurige lichamelijke klachten? Kijk eens verder dan de plek van de klacht...

Je hebt al maanden klachten. Last van je rug, darmklachten, huidirritatie of andere klachten. Misschien zelfs al jaren. Je bent bij de fysiotherapeut geweest. Misschien osteopathie, supplementen, dry needling, cupping, oefeningen of een andere behandeling. Misschien helpt het een beetje. Maar uiteindelijk komt die klacht weer terug.

En dus probeer je de volgende behandeling. Misschien kijkt deze therapeut nét weer anders naar je klachten. Maar hoe meer behandelingen je hebt geprobeerd zonder blijvend resultaat, hoe interessanter een andere vraag wordt:

Wat als het probleem op een andere laag zit dan waar jij de klacht ervaart?

Bij langdurige lichamelijke klachten kan naast de plek waar je de klacht ervaart ook het zenuwstelsel een belangrijke rol spelen.

Je zenuwstelsel beïnvloedt allerlei processen in je lichaam. Van je spierspanning en spijsvertering tot je hartslag, ademhaling en herstelprocessen.

Staat je zenuwstelsel langdurig op het "gaspedaal", dan heeft dat invloed op allerlei systemen in je lichaam.

Daarom kan het bij klachten die lang aanhouden, moeilijk overgaan of steeds terugkomen zinvol zijn om breder te kijken dan alleen naar de plek waar je de klacht ervaart.

De plek van je klacht is niet altijd de plek van het probleem

Als je rug pijn doet, is het logisch om naar de rug te kijken. En natuurlijk moet dat ook gebeuren. Maar als verschillende behandelaars naar die rug hebben gekeken en de klacht blijft terugkomen, wordt de kans steeds kleiner dat nóg een andere behandeling op precies dezelfde plek uiteindelijk het verschil gaat maken.

Dan is het tijd om breder te kijken.

Want bij langdurige lichamelijke klachten speelt het zenuwstelsel volgens onze ervaring heel vaak een belangrijke rol. En juist dat stuk wordt nog regelmatig over het hoofd gezien.

Zie je zenuwstelsel als een auto

Ik leg het aan cliënten vaak heel simpel uit: Zie je zenuwstelsel als een auto met een gas- en een rempedaal. Je gaspedaal heb je nodig. Bij een deadline, inspanning of spannende situatie mag je systeem best even flink gas geven.

Stress is namelijk niet per definitie slecht.

Sterker nog, in bepaalde mate is stress gezond en hebben we het nodig. Maar daarna moet je systeem ook weer kunnen terugschakelen. Je voet gaat van het gas. Het toerental laten zakken. Dan krijgt je lichaam weer ruimte voor rust en herstel.

Het probleem is niet het gas geven

Het probleem ontstaat wanneer je systeem onvoldoende terugschakelt. Stel je voor dat je met je auto de snelweg oprijdt en vervolgens kilometerslang met veel te hoge toerentallen blijft rijden. Dat gaat een tijdje goed. Maar niet eindeloos. Op een gegeven moment gaat er een waarschuwingslampje branden.

Met je lichaam kun je daar een vergelijking mee maken.

Wanneer je systeem langdurig onvoldoende tot rust komt, kan je lichaam op een gegeven moment signalen gaan geven. Ik zeg tegen cliënten vaak:

Je lichaam gaat als het ware "praten".

Waar gaat jouw waarschuwingslampje branden?

Dat verschilt per persoon. Bij jou is het misschien je rug die steeds opnieuw begint op te spelen. Bij iemand anders zijn het de darmen. Of de nek. De huid. Vermoeidheid.

Soms zie je dat er na verloop van tijd zelfs meerdere klachten naast elkaar ontstaan.

Dat betekent natuurlijk niet dat iedere lichamelijke klacht door het zenuwstelsel wordt veroorzaakt. Maar zeker wanneer klachten langdurig aanwezig zijn en eerdere behandelingen onvoldoende blijvend resultaat hebben gegeven, vinden wij het belangrijk om óók naar het zenuwstelsel te kijken.

"Maar ik heb helemaal geen stress"

Misschien denk je nu:

"Maar ik voel me helemaal niet gestrest."

Dat kan. Je kunt 's avonds rustig op de bank zitten met Netflix aan en een kop thee erbij.

Of met een boek en een cocktail onder een parasol liggen. Aan de buitenkant ziet dat er behoorlijk ontspannen uit. Maar dat betekent niet automatisch dat je lichaam ook volledig tot rust is gekomen.

Je hoeft je dus niet de hele dag gejaagd of gestrest te voelen om een systeem te hebben dat moeite heeft met terugschakelen. En juist dát wordt nogal eens gemist.

Misschien moet je niet nóg een keer naar dezelfde plek kijken

Als je langdurige klachten hebt, is de oplossing dus niet automatisch nóg een massage, nóg een oefening of nóg een zalfje op de plek waar je de klacht ervaart.

Soms moet je een laag dieper kijken.

Want als het zenuwstelsel een belangrijke rol speelt in het in stand houden van jouw klachten, kun je lokaal blijven behandelen wat je wilt. Als het systeem eronder niet verandert, kan het uiteindelijk voelen als water naar de zee dragen. De vraag wordt dan niet alleen:

"Wat is er mis met mijn rug, buik of nek?"

Maar ook:

"Waarom komt mijn zenuwstelsel onvoldoende terug naar rust en herstel?"

Dat is een heel andere vraag. En soms ook precies de vraag die nog niet gesteld is.

Veelgestelde vragen

Kunnen lichamelijke klachten door stress komen?

Ja, langdurige stress kan lichamelijke processen beïnvloeden en klachten veroorzaken, versterken of in stand helpen houden. Dat betekent niet dat iedere lichamelijke klacht door stress wordt veroorzaakt. Bij nieuwe, ernstige of onverklaarde klachten is medische beoordeling belangrijk.

Kan je lichaam stress ervaren zonder dat je je gestrest voelt?

Dat kan zeker. Hoe ontspannen je je bewust voelt en hoe je lichaam op dat moment reageert, hoeven niet altijd volledig overeen te komen.

Welke rol speelt het zenuwstelsel bij chronische pijn?

Bij chronische pijn kan de verwerking van prikkels in het zenuwstelsel veranderen. Het systeem kan gevoeliger worden, waardoor pijnsignalen sterker worden ervaren. Onze ervaring is dat het zenuwstelsel bij chronische pijn vrijwel altijd een rol speelt.

Waarom komen lichamelijke klachten steeds terug?

Daar kunnen veel oorzaken voor zijn. Wanneer een lichamelijke oorzaak voldoende is onderzocht en lokale behandeling niet helpt of slechts tijdelijk verlichting geeft, kan het zinvol zijn om ook te kijken naar de rol van het zenuwstelsel.

Over de auteur

Dit artikel is geschreven door Pauline Frijns, fysiotherapeut, eigenaar van Praktijk LIJF en oprichter van MindMedicine.

Pauline werkt al ruim 25 jaar als therapeut. Wat begon vanuit de fysiotherapie en het behandelen van klachten aan het bewegingsapparaat, ontwikkelde zich in de loop der jaren tot een veel bredere kijk op lichamelijke en mentale klachten.

Pauline is een gedreven en nieuwsgierige therapeut. Daarom is zij zich gedurende haar loopbaan steeds verder blijven verdiepen in factoren die klachten kunnen veroorzaken of in stand kunnen houden.

Eerst lag die verdieping vooral binnen het lichaam zelf. Niet alleen kijken naar de plek waar iemand pijn heeft, maar naar de samenhang tussen verschillende structuren en systemen in het lichaam. Later kwamen daar onder andere leefstijl en andere factoren die herstel beïnvloeden bij.

Een belangrijke volgende stap was haar verdieping in de werking van het zenuwstelsel.

In de praktijk zag Pauline steeds duidelijker dat juist het zenuwstelsel een belangrijke onderliggende rol kan spelen bij langdurige lichamelijke klachten, stressreacties, angsten en klachten na ingrijpende of traumatische gebeurtenissen.

Daarom vormt het zenuwstelsel inmiddels de belangrijkste invalshoek binnen haar werk.

Vanuit deze jarenlange ontwikkeling ontstond ook MindMedicine: een lichaamsgerichte aanpak gericht op automatische stressreacties en triggers. Daarbij is het niet nodig om te vertellen wat er precies is gebeurd of een traumatische gebeurtenis opnieuw te beleven.

Pauline werkt dagelijks met mensen met langdurige lichamelijke klachten en met mensen die blijven vastlopen in automatische stressreacties na bijvoorbeeld jeugdtrauma, seksueel misbruik, ongevallen, medische ingrepen of andere ingrijpende gebeurtenissen. Haar achtergrond als fysiotherapeut speelt daarbij nog steeds een belangrijke rol. Ze kijkt niet naar het lichaam en het zenuwstelsel als twee losse onderdelen, maar juist naar de wisselwerking tussen beide.

Met haar artikelen wil Pauline de kennis die zij in ruim 25 jaar heeft opgebouwd begrijpelijk maken. Ze schrijft onder andere over het zenuwstelsel, langdurige lichamelijke klachten, stress, en traumaverwerking.

Niet om ingewikkelde theorie uit te leggen, maar om je anders naar klachten te laten kijken.Want soms ligt de oplossing niet op de plek waar je de klacht voelt, maar op een andere laag.

Ben je na het lezen van deze blog benieuwd of deze manier van werken bij jouw situatie past? Plan dan een vrijblijvende afspraak.